နမောတသ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသဗ္မုသတ္တာ
နမောတသ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသဗ္မုသတ္တာ
နမောတသ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသဗ္မုသတ္တာ
ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ ပိဋိကတ်သုံးပုံထဲက အဘိဓမ္မာကျမ်းကိုလေ့လာခဲ့တာမှာ ပရမ္မက်(၄)ပါးဖြစ်တဲ့ စိတ် စေတသိတ် ရုပ် နိဗ္ဗာန် မှာ စိတ်(၈၉)ပါးထဲက အခုနောက်ဆုံး လောကုတ္တရာစိတ်အပိုင်းကိုရောက်လာပါပြီ....။ လောကုတ္တရာစိတ်မှာ (၈)ပါးရှိတယ် အရှေ့မှာ လောကီစိတ်(၈၁)ပါး ကျမတို့လေ့လာခဲ့ပြီးပြီ... စုစုပေါင်း (၈၉)ပါး....။
လောကုတ္တရာ(၈)ပါးကို 8 Supramundane Consciousness လို့ခေါ်တယ်...။ လောကုတ္တရာစိတ်ဖြစ်တဲ့ မဂ်စိတ် ဖိုလ်စိတ်တို့ဟာ ကာမ ရူပ အရူပ ဆိုအပ်သော လောကသုံးပါးကနေ လွတ်မြောက်သောစိတ် သို့မဟုတ် လောကသုံးပါးထက် သာလွန်မြင့်မြတ်သောစိတ်များဖြစ်တယ်...။
မဂ္ဂဆိုတာ လမ်း path ဖြစ်တဲ့အတွက် သွားလိုရာအရပ်သို့ ရောက်စေတတ်သော လမ်းပမာ ကျေးဇူးပြုတတ်သောစိတ်ပါ...။ မဂ္ဂင်ဖောင် A raft for crossing over နဲ့ကူးမှ သစ္စာလေးပါးကို သိပြီး လွတ်မြောက်နိုင်ဖို့ အလွန်ခဲ့ယဉ်းတဲ့ သေမင်းနိုင်ငံမှ နိဗ္ဗာန်ဘက်ကမ်းကိုရောက်ရှိမှာပါ...။
မဂ်နဲ့ယှဉ်တဲ့စိတ် မဂ်စိတ် moral supra mundane consciousness လို့ခေါ်ပြီး လောကုတ္တရာကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်ပါတယ်...။
မဂ်စိတ်(၄)ပါး ကုသိုလ်
သောတာပတ္တိမဂ်စိတ် (၈၂)
သကဒါဂါမိမဂ်စိတ် (၈၃)
အနာဂါမိမဂ်စိတ် (၈၄)
အရဟတ္တမဂ်စိတ် (၈၅)
ဖိုလ်စိတ်(၄)ပါး ဝိပါတ်
သောတာပတ္တိဖိုလ်စိတ် (၈၆)
သကဒါဂါမိဖိုလ်စိတ် (၈၇)
အနာဂါမိဖိုလ်စိတ် (၈၈)
အရဟတ္တဖိုလ်စိတ် (၈၉)
လောကုတ္တရာဆိုတာဘာလဲ?
လောကုတ္တရာဆိုတာ လောကနဲ့ ဥတ္တရကို တွဲထားတာပါ...။ လောကဆိုတာကတော့ အားလုံးသိပြီးသားပါ..။ ဥတ္တရက လွန်မြောက်တာ ကျော်လွန်တာ transcend ဖြစ်လို့ လောက ကနေလွတ်မြောက်သွားတဲ့တရားတွေက လောကုတ္တရာပါပဲ..။
လောကီဟ တဏှာ ဒိဠိရဲ့ အာရုံပြုရာနယ်ပယ် ဒါမှမဟုတ် မာရ်နတ်မင်းရဲ့ နယ်ပယ်ပါ...။ လောကုတ္တရာမှာတော့ တဏှာ ဒိဠိ မရှိတော့လို့ မာရ်နတ်ရဲ့ နယ်ပယ် the realism of Mara မှလည်း လွတ်မြောက်သွားပါတယ်...။ လောကုတ္တရာမှာ မဂ်လေးပါး ဖိုလ်လေးပါးနဲ့ နိဗ္ဗာန်ဆိုပြီး တရားကိုးပါးရှိတယ်...။
မဂ်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်? ဖိုလ်ရဲ့အဓိပ္ပာယ်?
မဂ္ဂဆိုတာ လမ်း path လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်...။ တကယ်တော့ ဘဝတစ်ခုကို ရတယ်ဆိုတာနဲ့ အို နာ သေ ဆိုတဲ့ သွားနေကျလမ်းနဲ့ မအိုရာ မနာရာ မသေရာ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာလမ်းဆိုပြီး နှစ်မျိုးပဲ ရှိပါတယ်...။ လူ နတ် ဗြဟ္မာ ဘဝတွေဟာ တပ်မက်ဖို့ကောင်းပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ အိုရ နာရ သေရမှာဖြစ်လို့ မဂ္ဂင်ဖောင်နဲ့ကူးမှ A raft for crossing over နိဗ္ဗာန်ဖက်ကမ်းကိုရောက်မှာပါ...။
ဈာန်အင်္ဂါငါးပါးကို ဈာန်လို့ခေါ်သလို မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကိုလည်း မဂ်လို့ခေါ်ပါတယ် မဂ်စိတ်ဆိုတာ မဂ္ဂင်တွေနဲ့ ယှဉ်တဲ့ စိတ်ပါပဲ...။ မဂ်စိတ်ကလေးပါးရှိပြီး လောကုတ္တရာကုသိုလ်စိတ်လို့ခေါ်တယ်...။ ဖိုလ်ကတော့ မဂ်ရဲ့ အကျိုးဖြစ်တော့ လောကုတ္တရာဝိဘတ်စိတ်လို့ခေါ်တယ်...။
မဂ်ရဖို့ ဝိပဿနာအားထုတ်ရပါတယ်...။ ဈာန်စိတ်တွေဖြစ်တဲ့ ရူပါဝစရနဲ့ အရူပါဝိစရစိတ်တွေကို သမထကျင့်စဉ်နဲ့ ရနိုင်ပေမယ့် မဂ်ဖိုလ်ရဖို့က ဝိပဿနာရှုမှတ်ရပါတယ်...။
ပထမ တရားရှုမှတ်လို့ သမာဓိရလာတော့ ရုပ်နဲ့နာမ်ကွဲသွားမယ်...။ ကျမ်းဂန်အရသိတတ်တဲ့နာမ်နဲ့ အပူအအေးစတဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲနေတဲ့ ရုပ်ရဲ့ သဘာဝကို ခွဲခြားသိမြင်သွားတဲ့ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် Knowledge of the distinction between mind and body ဖြစ်လာမယ်...။
နောက်အကြောင်းအကျိုးဆက်နွယ်ပြီး ရုပ် နာမ် ဖြစ်လာရတဲ့ အကြောင်းအရင်းကို တွဲဖက်ပြီးသိတဲ့ ပစ္စယ ပရိဂ္ဂဟဉာဏ် Knowledge of the cause of arising of mind and body ဖြစ်လာမယ်...။
တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ရုပ်နဲ့ နာမ်တွေရဲ့ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တကို မြင်မယ် အဲဒီနောက် ရုပ် နာမ် ဖြစ်ပျက်နေတာ အစမှအဆုံးကိုမြင်မယ်...။ ဒီလိုအဆင့်ဆင့်တက်သွားလိုက်ရင် ဝိပဿနာရဲ့ အထွတ်အထိပ်ရောက်ပြီး မဂ်စိတ် ဆိုတာပေါ်လာတာမို့ မဂ်စိတ်ဟာ ဝိပဿနာရဲ့ ထိတ်မှာပဲနေပြီး ဝိပဿနာထဲမှာ မပါပါဘူး...။
ဝိပဿနာက ရုပ် နာမ်တွေရဲ့ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ သဘောကို မြင်အောင်ရှုတာဆိုတော့ လောကီကိုပဲ အာရုံပြုတာပါ...လောကုတ္တရာမဟုတ်သေးပါဘူး...။ မဂ်စိတ်ကျတော့ လောကီမဟုတ်တော့ဘဲ လောကုတ္တရာတရားဖြစ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုတာပါ....။
မဂ်စိတ်ဖြစ်ရင် ဘယ်လောက်ကြာသလဲ?
မဂ်စိတ်ဖြစ်တာ အခိုက်အတန့်လေးအတွင်းမှာပါ...။ တစ်စက္ကန့်ရဲ့ အပုံတစ်သန်းမှာ တစ်ပုံလောက်ပဲရှိမှာပါ...။ ဒါကလဲ မျက်စိတမှိတ် လျှပ်တစ်ပြက် အတွင်း စိတ်က တစ်ကုဋေလောက်ဖြစ်နိုင်ချုပ်နိုင်တယ်လို့ ကျမ်းဂန်ထဲမှာ ဆိုထားလို့ပါ....။ သူက အခိုက်အတန့် ခဏလေးသာကြာပေမယ့် အလွန်အစွမ်းထက်တဲ့ စိတ်ဖြစ်လို့ မဂ်စိတ်ဖြစ်တာနဲ့ ကိလေသာအားလုံးကိုအပြီးပယ်သတ်နိုင်ပါတယ်...။
ကိလေသာပယ်တာ ဘယ်နှစ်မျိုးရှိသလဲ ?
ခဏပယ်တာ အတန်ကြာပယ်တာနဲ့ အပြီးသတ်ပယ်တာဆိုပြီး သုံးမျိုးရှိပါတယ်....။ ခဏပယ်တာဆိုတာ ဘုရားရှိခိုးနေတဲ့အခါ သောက်တော်ရေချမ်းနဲ့ ဆီမီးကပ်လှူနေတဲ့အခါ တရားမှတ်နေတဲ့အခါမှာ ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်နေလို့ အကုသိုလ်တွေကို ခဏပယ်ထားနိုင်တာပါ...။ ကာမဂုဏ်တွေမှာ ပျော်မွေ့နေတဲ့ အကုသိုလ်စိတ်နေရာမှာ ကုသိုလ်စိတ်ကို အစားထိုးလုပ်ပြီးပယ်တာမျိုးပါ...။ ဒီလို တခဏပယ်နိုင်လို့ putting aside for awhile လို့ခေါ်တယ်...။
ဒုတိယတစ်မျိုးက ဈာန်နဲ့ကိလေသာတွေ ပယ်တာပါ...။ သူက တော်တော်ကြာကြာပယ်ထားနိုင်လို့ ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန် putting of defilement in a considerable period of time လို့ခေါ်တယ်...။ ဒါပေမယ့် ဈာန်ကလည်း အချိန်မရွေးလျှောတတ်လို့ စိတ်မချရပါဘူး...။ ဈာန်က အရင်းအမြစ်ကနေ ပယ်တာမျိုးမဟုတ်တော့ ဈာန်လျှောတဲ့အခါ ကိလေသာတွေ ပြန်ဝင်လာနိုင်ပါတယ်...။
မဂ်နဲ့ပယ်တာမှာတော့ အကြွင်းမဲ့ပယ်သွားနိုင်လို့ ကိလေသာတွေဟာ မဂ်ဆိုက်သွားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ထံဘယ်တော့မှထပ်မလာတော့တာမို့ သမုစ္ဆေဒပဟာန် cutting off the defilement absolutely အပြီးတိုင်ပယ်ရှားခြင်းလို့ခေါ်တယ်...။ မဂ်စိတ်ဖြစ်တာနဲ့ ပုထုဇဉ်ကနေ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သွားပါပြီ...။ အဲဒီမှာ မဂ်စိတ်(ပထမဆုံးရတဲ့)ကို သောတာပတ္တိမဂ်စိတ်လို့ခေါ်တယ်...။ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖိုလ်စိတ်နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ်ဖြစ်တယ်...။
မဂ်ပယ်တဲ့ ကိလေသာကိုဖိုလ်ကထပ်ပြီး ငြိမ်းအောင်လုပ်ပေးပါတယ်...။ ဉပမာဆိုရရင် ထင်းမီးနဲ့ ထမင်းဟင်းချက်ပြီး မီးကိုသတ်လိုက်တယ်...။ ဒါပေမယ့် ပိုပြီးသေချာအောင် ရေနဲ့လောင်းတဲ့ သဘောမျိုးပါ...။ ဒီလို သောတာပတ္တိမဂ်စိတ် ဖိုလ်စိတ်ရသွားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကို သောတာပန် လို့ခေါ်ပါတယ်....။
မဂ်စိတ်ပြီးတာနဲ့ ဖိုလ်စိတ်ချက်ချင်းဖြစ်ပါတယ်...။ မဂ်စိတ်က အကြောင်းတရား cause , ဖိုလ်စိတ်က အကျိုးတရား Result ဒီလိုအကြောင်းနဲ့အကျိုး ဘာမှမခြားဘဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်တာ ဒီတစ်နေရာပဲရှိပါတယ်...။ တရားဂုဏ်တော်မှာ အကာလိကော ချက်ချင်းအကျိုးပေးတယ်လို့ခေါ်ပါတယ်.....။
မှတ်ချက်။ ။ ခွဲစိတ်ပါမောက္ခ ဒေါက်တာစိန်လင်း၏ ရွှေစင်မြင်းမိုရ်အဘိဓမ္မာစာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ပါသည်...။ ကျွန်မလေ့လာပြီးသလောက် မှတ်သားထားသည်များကို သဘောပေါက်လွယ်အောင် အပိုင်းခွဲပြီး ဆက်လက်ရေးသားဖော်ပြပေးပါဦးမယ်....။ ဓမ္မလက်ဆောင်စာအုပ်ပေးခဲ့တဲ့ ဦး-----ကိုလည်း ဒီပို့စ်နဲ့ကျေးဇူးတင် ကန်တော့လိုက်ပါတယ်...။
မိုးငွေ့
